Afryka na talerzu

Afryka. Pod względem powierzchni drugi kontynent na Ziemi. Ludność Afryki w roku 2023 przekroczy 1,4 miliarda. Ciekawy kontynent, pełen sprzeczności, konfliktów, a jednocześnie przyciągający przyrodą, krajobrazami, różnorodnością ludzi i kultury. Afryka to także tygiel smaków i różnych potraw. Kontynent afrykański można podzielić na dwie lub nawet na trzy części dość różniące się od siebie kulinariami.

Trzy Afryki?

Północ Afryki to świat arabski. Kuchnia dość dobrze znana. Oparta na warzywach, mięsie i przyprawach. Arabscy mistrzowie kuchni doskonale wiedzą, że kmin i kolendra poprawiają trawienie, kardamon niweluje nieprzyjemne zapachy podczas gotowania (np. baraniny), a harisa i papryka konserwują jedzenie. Znawcy kuchni arabskiej twierdzą, że w każdej potrawie można znaleźć smak harisy. To ostra pasta z kilku odmian papryki, czosnku i kolendry.

Centrum kontynentu afrykańskiego to rejony zamieszkałe przez rdzennych mieszkańców Afryki. Tam życie płynie wolniej niż w Europie, godzina nie jest wyznacznikiem życia czy handlu. Podobnie jest z kuchnią. Potrawy przygotowuje się kilka godzin, wraz z rodziną i przyjaciółmi. Bazą są ryby, wołowina, baranina i kury (właśnie kury, a nie kurczaki, ponieważ ich mięso jest twardsze i można je długo gotować). Z tych produktów, z dodatkiem warzyw powstaje coś w rodzaju potrawki (mięsnej lub rybnej). Do tego dochodzi ryż. Może być dodany bezpośrednio do potrawy (pilaw) lub podany osobno. Pija się wodę, często wino palmowe matango, które przypomina z wyglądu rozwodniony napój mleczny. Podczas spotkań towarzyskich pija się herbatę. Kawa uważana jest za napój codzienny.

Południe Afryki, z uwagi na historię pod względem kulinarnym jest bardzo różnorodna. Wpływy białych mieszkańców o korzeniach holenderskich, brytyjskich czy niemieckich oraz emigrantów z Indii odcisnęły swój ślad w zwyczajach kulinarnych wszystkich mieszkańców. Z kolei po upadku apartheidu i ubywaniu białej ludności potrawy rodem ze slumsów zyskały na popularności. Tripe,czyli flaki lub trotters nóżki wieprzowe można spotkać w wielu tanich barach i jadłodajniach. O dziwo, niewiele różnią się od polskich. Angielskie śniadanie, curry, jajka czy grillowane pomidory często figurują w południowoafrykańskich kartach menu.

Kulinarne afrykańskie przeboje

Przyjrzyjmy się najchętniej jedzonym potrawom i produktom rodem z Afryki, niezależnie od kraju i regionu.

• kuskus - przenna kasza, podawana jako dodatek do potraw mięsnych i warzyw, popularna w kuchni arabskiej oraz wielu innych, także w Europie;
• falafel - wegeteriańskie, smażone kulki z ciecierzycy, mówi się, że przyprawy i dodatki w tej potrawie są dowolne, ale nigdy nie może zabraknąć kminu rzymskiego;
•  hafira - zupa z kurczaka i ciecierzycy
• tabbuleh - popularna sałatka z kuskusem, pomidorami i świeżym ogórkiem doprawiana natką pietruszki, cytryną i oliwą;
• tadżin (tajine) - danie z kurczaka, warzyw, jagnięciny przygotowywane w naczyniu o tej samej nazwie; garnek tadżin to gliniane naczynie, przykrywane w trakcie gotowania spiczastym “kominem” - ten sposób gotowania oraz specjalne przyprawy tworzą niepowtarzalny smak i aromat dania;
• sellou - bardzo słodkie kuleczki z migdałów i sezamu;
• sałatka królowej Saby - dojrzałe pomidory z dodatkiem cebuli, czosnku, papryczki chili oraz pepperoni; wszystko podlane sosem z ketchupu, oleju, słodkiego białego wina i sosu worcester i tabasco;
• ugali - zupa na bazie wołowiny, przecieru pomidorowego, przypraw i kaszy mannej;
• zupa matembele - zupa z wędzonej makreli z młodymi liśćmi pokrzywy;
• matata z małży - to mozambickie danie, oryginalnie z młodymi liśćmi dyni, które można zastąpić szpinakiem; cebulę, orzeszki ziemne, małże i pomidory podsmażamy i dusimy przez 30 min, następnie dodajemy szpinak; podajemy z ryżem;
• mandazi - drożdżowe ciastka podobne do pączków, smażone w głębokim tłuszczu, zamiast mleka dodajemy mleczko kokosowe, nie dajemy jajek;
• naleśniki koko jambo - deser, który ma wielu fanów; w skrócie to naleśniki z lodowym nadzieniem, podawane z sosem owocowym, bitą śmietaną i czekoladą;
• malva - morelowy pudding, nazywany czasem octowym, ponieważ do jego przygotowania wykorzystywany jest także ocet; ma gąbczastą konsystencję, podawany z bitą śmietaną lub lodami;
• miele meal - mączka lub kasza kukurydziana - przygotowuje się z niej owsianki, kaszki z mlekiem lub potrawę podobną do polenty/mamałygi;
• kinglip - (miętus królewski) smażona ryba w głębokim tłuszczu, bardzo popularne danie w RPA.

Na tak olbrzymim kontynencie, jakim jest Afryka, znajdziemy wiele ciekawych i smacznych potraw. Warto spróbować tych specjałów, najlepiej z dala od turystycznych szlaków. Wypatrujmy miejsc, gdzie jadają miejscowi, bo tam jest prawdziwa kuchnia regionalna.