Jak przyprawy zmieniły bieg historii

Kiedy przychodzi jesień, zaczynamy częściej czuć cudowne zapachy cynamonu, goździków, kardamonu czy gałki muszkatołowej. Te smaki i zapachy kojarzymy z piernikami, rozgrzewającymi herbatkami czy deserami. Przypominają ciepły, bezpieczny dom, wspólne chwile i spotkania z najbliższymi. I choć korzenne przyprawy dzisiaj kupimy bez trudu, warto pamiętać, że w dawnych czasach były one cenniejsze od złota, mają za sobą fascynujące opowieści, były motorem odkryć geograficznych i decydowały o losach państw i narodów.

Bardzo długa historia

Handel korzeniami miał już miejsce kilka tysięcy lat temu. W starożytnym Egipcie esencje na bazie korzeni były nieodzowne podczas balsamowania ciał i w trakcie religijnych obrzędów. Były też traktowane jako luksusowe perfumy. Rzymianie za cynamon i pieprz byli gotowi zapłacić olbrzymie kwoty. Posiadacze tych przypraw mieli status ludzi majętnych o dużym prestiżu społecznym.

Przez stulecia szlaki handlowe wiodące do miejsc uprawiania przypraw były w rękach arabskich i chińskich kupców. Strzegli oni informacji o trasach i źródłach dostaw, a nawet tworzyli w ramach ówczesnego PR czarne legendy o trudach podróży, smokach i potworach chroniących miejsca upraw.

Sytuacja zmieniała się w średniowieczu, ponieważ europejscy kupcy przejęli kontrolę nad szlakami morskimi. Monopolistami stali się Wenecjanie i Genueńczycy, którzy dysponowali odpowiednimi statkami. Przyprawy nie tylko służyły doprawianiu i konserwowaniu żywności (głównie mięsa), lecz były też postrzegane jako drogie lekarstwa i afrodyzjaki.

Wyścig po przyprawy

Ceny przypraw były tak wysokie, że w tworzenie szlaków handlowych i organizacji kupieckich zaangażowały się władze poszczególnych państw. Najpierw Portugalia i Hiszpania, a później Anglia i Holandia. Po opłynięciu Przylądka Dobrej Nadziei i dotarciu do Indii przez Vasco da Gama ówczesny świat oszalał. Droga do upraw przypraw stała otworem.

Powołana do prowadzenia handlu i zarządzania polami uprawnymi Holenderska Kompania Wschodnioindyjska nie miała skrupułów przed używaniem siły, brutalności, a nawet czystkami etnicznymi na ludności lokalnej. W 1667 roku zamienili osadę Nowy Amsterdam na wyspę Run, na której rosła w dużej ilości gałka muszkatołowa. Tak więc pogoń za gałką sprawiła, że Holendrzy pozbyli się późniejszego Nowego Jorku…

Polecamy

-10%

Skottsberg

Garnek żeliwny z pokrywką 28 cm

422,10 zł 469,00 zł

Najniższa cena z 30 dni 375,20 zł

Od apteki do domowego piekarnika

Wraz z rozwojem produkcji rolniczej, przeniesienia i rozwijania upraw (jeśli się dało) na innych kontynentach przyprawy korzenne stawały się mniej ekskluzywne, tańsze i dostępne nie tylko dla najbogatszych. W naszej części Europy kluczowe dla dostępności i zwiększenia popularności przypraw korzennych miały klasztory i cechy zrzeszające piekarzy.

Pierniki wzbogacone mieszanką imbiru, cynamonu, kardamonu i goździków stały się symbolami świąt oraz gościnności, a do ich tradycyjnego wypieku w każdym domu służą niezawodne blachy i formy do pieczenia. Niektóre miasta wręcz wyspecjalizowały się w produkcji pierników. Norymberga, Toruń, Nysa czy Pszczyna szczyciły się swoimi wyrobami i były to ich wizytówki i symbole.

Korzenne smaki we własnej kuchni

Współcześnie nie musimy już iść do nadwornego aptekarza po odrobinę korzennych przypraw czy płynąć do Azji Południowo-Wschodniej przez połowę świata. Dziś do ich precyzyjnego mielenia i wydobywania pełni aromatu służą kuchenne młynki do soli, pieprzu i przypraw, dzięki którym w każdej chwili możemy wzbogacić domowe potrawy. Przypomnijmy sobie, czego się po nich spodziewać:

• Cynamon: Kora drzewa cynamonowego. Ma słodkawy, korzenny zapach i lekko piekący smak. Używany głównie do wypieków, grzanego wina oraz w kuchni indyjskiej.
• Kardamon: Ma cytrusowo-korzenny zapach z nutą eukaliptusa. W smaku jest orzeźwiający. Stosowany jako dodatek do kawy, herbaty chai, curry, a także skandynawskich słodkich bułeczek. Jest jedną z najstarszych przypraw i jedną z droższych. Parzone z nim gorące napary najwygodniej pije się, trzymając w dłoniach porcelanowe kubki.
• Gałka muszkatołowa: Ma głęboki, orzechowo-korzenny aromat. Przyprawa stosowana w sosach, zupach, pasztetach i daniach z ziemniaków.
• Anyż: Słodki, charakterystyczny ziołowo-lukrecjowy aromat. Często wykorzystywany do wyrobu nalewek, deserów, ciast. Także w kuchni Bliskiego Wschodu oraz w kuchniach azjatyckich.
• Imbir: Ma ostry smak, lekko cytrusowy. Określany jest jako przyprawa rozgrzewająca. Dodawany do zup, dań z woka, ciasteczek, a także wszelkiego rodzaju napojów gorących i zimnych. Imbir trafił do Europy już w czasach starożytnej Grecji.
• Goździki: Bardzo korzenne i rozgrzewające, pozostawiają w ustach lekko piekący posmak. Przyprawa bardzo wszechstronna, wykorzystywana w owocowych kompotach, pieczonych mięsach, marynatach, grzańcach.

Korzenne przyprawy dziś są czymś zwykłym w każdej kuchni. Przed wiekami potrafiły wzbudzać namiętności, doprowadzać do wojen i tragedii. Wspomnijmy o tym, jedząc korzenne ciasteczka, bo mają w sobie sporo ludzkich marzeń, historii, podróży i przygód.